Zaćma to jedna z najczęstszych przyczyn pogorszenia wzroku na świecie, a jednocześnie jedna z tych chorób oczu, którą można skutecznie leczyć. Stopniowe zamglenie widzenia, trudności z czytaniem, nadwrażliwość na światło – to objawy, które wielu pacjentów przez długi czas przypisuje naturalnemu starzeniu się wzroku. Tymczasem operacja zaćmy to jeden z najlepiej opracowanych i najskuteczniejszych zabiegów w całej medycynie. Warto wiedzieć, jak przebiega, kiedy się na nią zdecydować i czego spodziewać się po powrocie do domu.
Czym jest zaćma i jak się rozwija?
Zaćma to zmętnienie soczewki oka, która w zdrowym oku jest przejrzysta i przepuszcza światło na siatkówkę. Gdy soczewka traci przejrzystość, obraz staje się rozmazany, wyblakły lub otoczony aureolą świetlną. Proces ten przebiega stopniowo – często przez wiele lat – i długo może nie dawać wyraźnych objawów.
Najczęstsza postać to zaćma starcza, rozwijająca się wraz z wiekiem jako naturalny efekt zmian w białkach soczewki. Oprócz niej wyróżnia się zaćmę wtórną – powstającą po innych chorobach lub zabiegach okulistycznych – oraz zaćmę pourazową i wrodzoną.
Kiedy operacja jest konieczna?
Nie istnieje farmakologiczna metoda leczenia zaćmy. Krople i suplementy mogą wspierać profilaktykę, ale nie są w stanie odwrócić zmian, które już zaszły w soczewce. Jedyną skuteczną metodą jest operacja polegająca na usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu na jej miejsce sztucznej.
Decyzja o terminie zabiegu zależy od kilku czynników. Nie trzeba czekać, aż zaćma będzie „dojrzała” – to przekonanie pochodzi z czasów, gdy stosowano starsze techniki operacyjne. Współcześnie operację przeprowadza się wtedy, gdy pogorszenie widzenia zaczyna wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta: czytanie, prowadzenie samochodu, pracę zawodową.
Jak przebiega operacja zaćmy?
Współczesna operacja zaćmy jest przeprowadzana metodą fakoemulsyfikacji – uznaną za złoty standard w leczeniu tej choroby. Zabieg trwa zazwyczaj kilkanaście do dwudziestu minut i wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, co oznacza, że pacjent jest przytomny, ale nie czuje bólu.
Przebieg zabiegu krok po kroku:
- Nacięcie rogówki – chirurg wykonuje mikroskopijne nacięcie, przez które wprowadza narzędzia operacyjne
- Rozbicie soczewki ultradźwiękami – zmętniała soczewka jest emulsyfikowana i usuwana przez to samo nacięcie
- Wszczepienie soczewki sztucznej – zwinięta soczewka wewnątrzgałkowa jest wprowadzana do torebki soczewkowej i samoczynnie się rozkłada
- Zamknięcie nacięcia – w większości przypadków bez konieczności zakładania szwów
Cały zabieg odbywa się w warunkach ambulatoryjnych – pacjent wraca do domu tego samego dnia.
Jaki rodzaj soczewki wybrać?
Wybór soczewki wewnątrzgałkowej to jedna z kluczowych decyzji przed operacją. Rodzaj wszczepu wpływa na jakość widzenia po zabiegu i – w pewnym zakresie – na konieczność noszenia okularów.
Soczewki jednoogniskowe korygują widzenie na jedną odległość – najczęściej dal. Do czytania i pracy z bliska potrzebne będą okulary. To rozwiązanie sprawdzone, tańsze i refundowane w ramach NFZ.
Soczewki wieloogniskowe pozwalają na dobre widzenie zarówno z daleka, jak i z bliska – bez okularów lub przy znacznie ograniczonej ich potrzebie. Są droższe i nie w każdym przypadku wskazane, ale dla aktywnych pacjentów, którzy chcą uniezależnić się od okularów, stanowią atrakcyjną opcję.
Soczewki toryczne są przeznaczone dla pacjentów z astygmatyzmem – korygują jednocześnie zaćmę i wadę rogówki.
Dobór soczewki odbywa się indywidualnie, po dokładnych pomiarach biometrycznych oka i rozmowie z lekarzem na temat oczekiwań i trybu życia pacjenta.
Przygotowanie do zabiegu – co warto wiedzieć wcześniej?
Przed operacją przeprowadza się szereg badań kwalifikacyjnych: pomiary długości gałki ocznej i krzywizny rogówki (biometria), badanie dna oka, pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz ocenę stanu rogówki. Na tej podstawie dobierany jest typ i moc soczewki.
Pacjent powinien poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach – szczególnie tych rozrzedzających krew oraz lekach stosowanych przy przeroście prostaty, które mogą wpływać na rozszerzenie źrenicy podczas zabiegu. Na kilka godzin przed operacją obowiązuje zakaz jedzenia i picia.
Rekonwalescencja po operacji zaćmy
Bezpośrednio po zabiegu oko jest zabezpieczone opatrunkiem lub osłonką. Widzenie może być przez pierwsze godziny lub dobę nieco zamglone – to naturalny efekt działania leków rozszerzających źrenicę i śródoperacyjnego obrzęku rogówki.
W pierwszych tygodniach obowiązują zalecenia dotyczące stosowania kropli przeciwzapalnych i antybiotykowych, unikania wysiłku fizycznego, kontaktu oka z wodą podczas kąpieli oraz pocierania oczu. Większość pacjentów wraca do codziennych aktywności w ciągu kilku dni, a do pracy przy komputerze – często już następnego dnia po zabiegu.
Wyniki leczenia – czego można się spodziewać?
Operacja zaćmy należy do zabiegów o bardzo wysokiej skuteczności. Zdecydowana większość pacjentów odczuwa wyraźną poprawę ostrości widzenia już w pierwszych dniach po zabiegu. Kolory stają się bardziej nasycone, kontrasty wyraźniejsze, a problemy z oślepianiem i aureolami wokół świateł stopniowo ustępują.
Ostateczna ocena wyników jest możliwa po kilku tygodniach, gdy oko w pełni się zagoi. Jeśli pacjent wybrał soczewkę jednoogniskową, dobór okularów korekcyjnych przeprowadza się właśnie w tym czasie.
Retina – Szpital Okulistyczny specjalizuje się w leczeniu chorób oczu, w tym operacjach zaćmy i schorzeń siatkówki.
